زمین شناسی اقتصادی

زمین شناسی اقتصادی

ژئوشیمی و کانی شناسی لیستونیت میزبان کانی سازی جیوه و مقایسه آن با انواع نابارور در ناحیه طوره، غرب شهر خوی

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
ارومیه
چکیده
دگرسانی سنگهای اولترامافیک افیولیتی، تشکیل لیستونیت و کانی سازیهای همراه، از پدیده‌های جالب در فلززایی افیولیت خوی به‌شمار می‌رود. به‌نظر می‌رسد چرخه‌های گرمابی مسؤول کانی‌سازی، از سیستم‌های زمین‌گرمایی که متعاقب فعالیت آتشفشانی اسیدی تا حدواسط نئوژن- پلیئستوسن به‌وجود آمده‌اند، منشأ گرفته‌اند. بازپویایی سرپانتینیت برشی با محلولهای گرمابی، به دگرسانی گرمابی سیلیسی- کربناته و تشکیل لیستونیت منجر شده است. اهمیت این دگرسانیها به‌دلیل کانی سازیهای جیوه- طلای همراه آنهاست. بر پایه بررسیهای کانی‌شناسی میکروسکپی، آنالیزهای XRD، ویژگیهای ژئوشیمیایی و روابط صحرایی، سه نوع لیستونیت شامل انواع سیلیسی، سیلیسی- کربناته و کربناته شناخته شده است. رخداد جیوه طوره در پیوند با لیستونیت نوع سیلیسی که بیربیریت نیز نامیده می شود، تشکیل شده است. زون های دگرسانی، کنترل ساختاری دارند و به همبریهای گسله شیل (مارن) / سرپانتینیت محدود می شوند. از نظر کانی‌شناسی، لیستونیت سیلیسی عمدتاً از کانیهای کوارتز، کلسدونی، اوپال و هیدروکسیدهای ثانوی آهن تشکیل شده است. منیزیت، دولومیت، کلسیت و کانیهای رسی از فازهای فرعی هستند. به‌سمت لیستونیت های سیلیسی- کربناته و کربناته، از مقدار کانیهای سیلیسی کاسته و به مقدار کانیهای کربناته افزوده می شود. روابط صحرایی زمین‌شناسی و وجود کانی فلزی کرم اسپینل باقی‌مانده در لیستونیت ناحیه طوره سنگ میزبان اولترابازیکی را تأیید می کند.
بر پایه بررسی ژئوشیمیایی، میانگین مقادیر SiO2، Fe2O3، MgO و L.O.I به‌عنوان تشکیل‌دهنده های اصلی لیستونیت سیلیسی به‌ترتیب برابر 6/82، 99/6، 02/1 و 74/3 درصد وزنی می باشند. در میان عناصر کمیاب، میانگین مقادیر Hg، Pb، As و S به‌ترتیب برابر ppm 2/646، ppm 7/517، ppm 1/ 329 و ppm 281 به‌دست آمده است.
در این پژوهش، تغییرات جرم (افزایش و کاهش) عناصر اصلی و فرعی در طول فرآیند دگرسانی در ناحیه طوره با استفاده از معادلۀ Gresens مورد بررسی قرار گرفته است. لیستونیت سیلیسی سینابردار، در K2O, Al2O3 ,SiO2 و Hg غنی‌شده و در MgO و MnO کاهش یافته است. نوع سیلیسی- کربناته در ,Al2O3, Na2O ,CaO K2O و TiO2 غنی شدگی و در MgO، MnO، P2O5، SiO2، Cr2O3 و Fe2O3 کاهیدگی نشان می دهد. نوع کربناتی نیز در مقادیر CaO و Sr افزایش، و در مقادیر SiO2 MgO, Na2O، Al2O3، Fe2O3، TiO2 و MnO کاهش نشان می دهد.
کلیدواژه‌ها

[1] Sazanov V. N., "Listwaenitization and ore mineralization", Russian academy of science, the Ural Scientitic Centeral, A. N Sawaritikys institute of geology and geochemistry (1975).
[2] Barnes I., "Formation of listwaenites from serpentinites in California Doklady", Mezhdunarodny Geokhimicheskiy kongress 2 (1973) 404-412.
[3] Laznicka , P., "Emirical metallogeny" , part a & b , Elsevier scince pub (1985).
[4] امامعلی پور ع.، " متالوژنی افیولیت خوی با نگرشی ویژه بر انباشته‌های سولفوری در آتشفشانیهای زیردریایی قزل داش خوی"، رساله دکتری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، (1380).
[5] Mackizadeh M. A., Noghreian M., Mohammadi F.," Listvenites as targets for Au-Hg mineralization in Central Iran ophiolites", The 1 St International Applied Geological Congress, Department of Geology, Islamic Azad University - Mashad Branch, Iran ( 2010) 26-28.
[6] محمدی ف.، نقره ئیان م.، مکی زاده م.ع.، وهابی مقدم ب.، "دگرسانیهای گرمابی و کانی زایی طلا در افیولیت نائین، شمال کوه زرد، شرق اصفهان"، دومین همایش علوم زمین، (1390).
[7] سعیدی م.، فلاحتی س.، نقره ییان م.، خلیلی م.، "کانی‌شناسی، زمین شیمی و چگونگی تشکیل سرپانتینیت های کربناتی-سیلیسی (لیستونیت) شمال نایین (باختر ایران مرکزی)" ، مجله کانی شناسی و بلورشناسی، سال هفدهم، شماره 3 (1388) ص 405-418.
[8] امامعلی پور ع.، "بررسی فلززایی ذخایر معدنی در گستره استان آذربایجان غربی"، گزارش نهایی طرح تحقیقاتی، دانشگاه ارومیه، (1387).
[9] امامعلی پور ع. و عبدالهی شریف، ج.، "بررسی ژئوشیمی کانی‌سازی جیوه و تأثیر زیست‌محیطی آن بر منطقه طوره"، مجله زمین‌شناسی اقتصادی، جلد3 شماره2 (1390) ص 183-192.
[10] امامعلی پور ع.، "ژئوشیمی و محیط زمین شناسی کرومیتیت‌های ناحیه الند از مجموعه افیولیتی خوی، شمال باختر ایران"، علوم‌زمین، سال بیستم، شماره 80 (1390) ص 47-56.
[11] Gresens R.L., Gresens R.L., "Cornposhon-Volume Relationships of metasomatism", Chemical Geology 2 (1967) 47-65.
[12] Maxeiner R. O., Watters B. R., "Alteration in the hanson lake Area: A Metasomatic evaluation", Saskatchewan ageologica survey, sask. Energy Misc. Report (1992) 4-92.
[13] Sherlock R.L., "Silica-carbonate Alteration of serpentinite: Implication for the Association of mercury and gold mineralization in Northern California", Canadian Inistitue of Mining, Mineralurgy and Petroleum 4 (1995).
[14] Sketchley A. D., " Gains and losses of elements resulting from wallrock alteration a quantitative basis for evaluating lithogeochemical samples", Department of Geological Science., the University of british Columbia (1986).
[15] زرین کوب م. ح.، امینی ص.، آفتابی ع.، کریم پور م. ح.، "کانی شناسی، زمین شیمی، موقعیت ساختمانی و ارائه مدل ژنتیکی برای لیستونیت های خاور ایران"، مجلۀ بلورشناسی و کانی شناسی ایران، سال سیزدهم، شمارۀ 2 (1384) ص 363-378.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 21 مرداد 1391
  • تاریخ پذیرش 14 بهمن 1392