##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

رزگار فرامرزی غلامحسین شمعانیان بهنام شفیعی بافتی

چکیده

نهشته بوکسیت قشلاق در 110 کیلومتری جنوب شرقی گرگان واقع شده است. این نهشته به‌صورت یک افق چینه سان با طول بیش از 2 کیلومتر و ضخامت حدود 25 متر در بین کربنات های سازندهای روته و الیکا تشکیل شده است. تجزیه و تحلیلهای بافتی، هر دو خاستگاه برجازا و نابرجازا را برای این نهشته نشان می‌دهد. بوهمیت، دیاسپور، آناتاز، روتیل، هماتیت، گوتیت، کائولینیت، سوانبرگیت، پیریت و کوارتز در پاراژنز کانسنگ شناسایی شد. براساس شواهد بافتی و کانی‌شناسی، این نهشته به پنج واحد مجزا شامل بوکسیت بالایی، کائولینیت بالایی، بوکسیت سخت، کائولینیت پایینی و بوکسیت پایینی قابل تقسیم است. ضریب تجمع عناصر جزئی و شاخصهای ژئوشیمیایی مانند Ti/Cr, TiO2/Al2O3, Zr/Ti و Nb/Y، همراه با شواهد زمین شناسی، پیشنهاد کننده بازالت های سازند سلطان‌میدان به عنوان منشأ اصلی مواد بوکسیتی است. تلفیق داده های کانی شناسی و زمین شیمیایی نشان می دهد که این نهشته در طی دو مرحله اصلی تشکیل شده است. ابتدا، مواد بوکسیتی، اکسیدهای Fe و Ti، و کانیهای رسی بر اثر فرآیندهای بوکسیتی شدن درجازا از بازالت ها تشکیل شده اند. سپس، این مواد به حفرات کارستی انتقال و به‌صورت یک افق بوکسیتی نهشته شده اند.

جزئیات مقاله

مراجع
[1] Mameli P., Mongelli G., "Geological, geochemical and mineralogical features of some bauxite deposits from Nurra (Western Sardinia, Italy): insights on condition of formation and parental affinity ", International Journal of Earth Sciences 96 (2007) 887-902.
[2] Bardossy G., Aleva G. J. J., "Lateritic bauxite", Developments in Economic Geology. Elsevier, Amsterdam, 27 (1990) 624p.
[3] Karadag M. M., Kupeli S., Aryk F., Ayhan A., Zedaf V., Doyen A., "Rare earth element (REE) geochemistry and genetic implications of the Mortas Bauxite deposit (Seydisehir/Konya –Southern Turkey)", Chemie der Erde 69 (2009) 143-159.
[4] Hayashi K., Fujisawa H., Holland H. D., Ohmoto H., "Geochemistry of sedimentary rocks from northeastern Labrador, Canada", Geochmica et Cosmochimica Acta 61 (1997) 4115-1437.
[5] Winchester J. A., Floyd P. A., "Geochemical discrimination of different magma series and their differentiation products using immobile elements", Chemical Geology 20 (1977) 325-343.
[6] Özlo N., "Trace-element content Karst Bauxites and their parent rock in the Mediterranean belt", Mineralum deposita 18 (1983) 469-476.
[7] Schroll E., Sauer D., "Beitrag zur geochemie von Titan, Chrom, Nikel, Cobalt, Vanadium und Molibdan in Bauxitischen gestermen und problem der stoffichen herkunft des Aluminiums", Travaux de ICSOBA 5 (1968) 83-96.
[8] Boulange B., Carvalho A., Melfi A., "Geochemical characteristics of African and Brazilian Bauxite deposits: SiO2 - Al203 - Fe203 system and Ti, Cr, V and Fe203 relations", Geochemistry of the earyhs surface and of mineral formation 2nd international symposium, July, Aix en Provence, France (1990) 30-32.
[9] جعفریان م. ب.، جلالی ع.، "نقشه زمین‌شناسی خوش‌ییلاق با مقیاس 1:100000"، انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور (1383).
[10] شرکت تهیه و تولید مواد نسوز کشور، گزارش طرح بهره‌ برداری معدن بوکسیت قشلاق. منتشر نشده (1376) 30 ص.
[11] آقانباتی ع.، "زمین‌شناسی ایران"، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافی معدنی کشور (1383) 586 ص.
[12] لاسمی ی.، داود ج.، نادر ک.، "بررسی سازند الیکا در غرب البرز شرقی، ناحیه غزنوی"، چهارمین همایش انجمن زمین شناسی ایران، تبریز (1379) ص 198- 202.
[13] Aleva G. J. J.,"Laterites: concept, geology, morphology and chemistry", International Soil Reference and Information Center (ISRIC). Wageningen, The Netherlands. (1994) 169pp.
[14] Schellmann W., "A new definition of laterite. In: Banerji, P.K. (Ed.), Laterization processes", Geologyical Survey of India. Memoir 120 (1986) 11-17.
[15] Maksimovic Z., Panto Gy., "Contribution to the geochemistry of the rare earth elements in karst-bauxite deposuts of Yugoslavia and Greece", Elsevier Science Publishers B.V., Amsterdam, Geoderma 51 (1991) 93-109.
[16] Ogglano G., Mameli P,. "The bauxite of North-Western Sardinia", Rendiconti Seminario Facolta Scienze Universita Cagliari Supplemento Vlo 71 Fasc 2 (2001) 60-73.
[17] Aleva G. J. J., "The Corlat Handbook Draft Version 1.1", (1991) 69p.
[18] Valeton I., Stutze B., Goldbery R., "Geochemical and mineralogical investigation of the lower Jurassic flint-clay bearing Mishhor and Ardon formation. Makhtesh Ramon, Israel", Elsevier Science Publishers B.V., Amsterdam-Printed in the Netherlands, Sedimentary Geology 35 (1983) 105-152.
[19] Wang Q., et al., "Orebody vertical structure and implications for ore-forming processes in the Xinxu bauxite deposit, Western Guangxi, China", Ore Geology Revievs 39 (2011) 230-244.
[20] Loughnan F. C., "Chemical weathering of silicate mineral", Elsevier, New-York (1969) 145p.
[21] Petrascheck W. E., "The genesis of allochthonous karst-type bauxite deposits of southern Europe", Mineralum deposita journal 24 (1989) 77-81.
[22] Schellmann W., "Geochmical differentiation in laterite and bauxite formation", Catena 21 (1994) 131-143.
[23] Shaw D. M., "Iinterpretation geochimique des elements en traces dans les roches cristallines", Masson et cie, paris (1964).
[24] Herrmann L., Anongrak N., Zarei M., Schuler U., Spohrer K., "Factor and processes of gibbsite formation in Nortern Thailand", Catena 71 (2007) 279-291.
[25] کلاگری ع. ا.، عابدینی ع.، مؤذن م.، "سنگهای دیاباز منشأ عمده واحد بوکسیتی پرمو- تریاس در قپی، غرب میاندوآب، آذربایجان غربی، ایران"، نشریه علوم دانشگاه تربیت معلم، جلد 4 شماره2 (1383) ص 387-400.
[26] Bardossy G., "Karst Bauxites–Bauxite deposits on carbonate rocks", Developments in Economic Geology, Elsevier, Amsterdam 14 (1982) 441p.
[27] Valeton I., "Bauxite", Elsevier (1972) 226p.
[28] Marcello F., et al., "Li, B-rich Rhaetian metabauxite, Tuscany, Italy: reworking of
older bauxites and igneous rocks", Chemical Geology 144 (1998) 221-242.
[29] عابدینی ع.، کلاگری ع. ا.، حاج علیلو ب.، "ویژگیهای زمین‌شناسی- کانی شناسی و زمین‌شیمی عناصر کمیاب در نهشته بوکسیت آغاجری، جنوب شاهین‌دژ، شمال غرب ایران"، مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران، شماره 2 (1387) ص 341-356.
[30] Öztrük H., Hein J. R., Hanilci N., "Genesis of the Dogankuzu and Mortaz bauxite deposits, Turides, Turkey, Separation Al, Fe and Mn implication for passive margin metallogeny", Economic Geology 97 (2002) 1063-1077.
[31] Theo Kloprogge J., et al., " XPS study of the major minerals in bauxite: Gibbsite, bayerite and (pseudo-)boehmite" Journal of Colloid and Interface Science 296 (2006) 572–576.
[32] Bogatyrev B. A., Zhukov V. V., Tsekhovsky Yu. G., "Formation conditions and regularities of the distribution of large and superlarge bauxite deposits", Lithology and Mineral Resources 44 (2009) 135-151.
[33] Temur S., Kansun G., "Geology and petrography of the Mastadagi diasporic bauxites, Alanya, Antalya, Turkey", Journal of Asian Earth Sciences 27 (2006) 512-522.
[34] Dangic A., "Kaolinization of bauxite: a study in the Vlasenic bauxite area, Yugoslavia", Clays and Clay Mineral 36 (1988) 439-447.
[35] Nia R., "Geologische, geochemische untersuchungen zum problem der bohemite- diaspora genese in griechischen Oberkeide- bauxite der Parnass- Kiado- zone", Ph.D Thesis. University of Hamburg (1968) 133p.
[36] Nicolas J., Bildgen P., "Relation between the location of the karst bauxite in the northern hemisphere, the global tectonics and the climatic variation during geological time", Elsevier Science Publishing Company, Amsterdam-Printed in the Netherlands, Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 28 (1979) 205-239.
[37] Kalaitzidis S., et al., "Late Cretaceous coal overlying karst bauxite deposits in the Parnassus-Ghiona Unit, Central Greece: coal characteristics and depositional environment", International Journal of Coal Geology 81 (2010) 211-226.
[38] German-Heins J., "Iron-rich encrustation on the footwall of the Gant bauxite (Vertes Hills, Hungary) – evidence for preservation of organic matter under exceptional conditions", Sedimentary Geology 94 (1994) 73-83.
[39] Mordberg L. E., "Geochemical evolution of a Devonian diaspore-crandallite-svanbergite-bearing weathering profile in the Middle Timan, Russia", Geochemical Exploration 66 (1999) 353-361.
[40] Schorin H., Puchelt H., "Geochemistry of a ferruginous bauxite profile from Sutheast Venezuela", Chemical Geology 46 (1987) 127-142.
[41] Mordberg L. E., "Geochemistry of trace element in Paleozoic bauxite profiles in northern Russia", Geochemical Exploration journal 57 (1996) 187-199.
[42] Gamaletsos P., Godelitsas A., Mertzimekis T. J., "Thorium partitioning in Greek industrial bauxite investigated by Synchrotron-radiation and laser-ablation techniques", Nuclear Instrument and Methods in Physics Research Sestion B, 14 (2011) 3067-3073.
[43] Liu X., et al., "Mineralogical and geochemical investigations of the Dajia Salento-type bauxite deposits, Western Guangxi, China", Journal of Geochemical Exploration 105 (2010) 137–152.
[44] Calagari A. A., Abedini A., "Geochemical investigation on Permo-Triassic bauxite horizon at Kanisheeteh of Bukan, West-Azarbaidjan, Iran", Geochemical Exploration journal 94 (2007) 1-18.
[45] Mongelli G., "Ce-anomalies in textural components of Uppet Cretaceous karst bauxites from the Apulian carbonate Platform (Southern Italy)", Chemical Geology.140 (1998) 69-79.
[46] Mordberg L. E., "Association of trace elements in bauxites and evolution of conditions of bauxite formation. In: S. Ishihara, T. Urabe and H. Ohmoto (Editors)",Proceedings of the 29th International Geological Congress. 1992. Resour. Geol. Spec. Iss 15 (1993) 412-433pp.
[47] Calagari A. A., Kangarani F., Abedini A., "Geochemistry of Major, Trace, and Rare Earth Element in Biglar Permo-Triassic Bauxite Deposit, Northwest of Abgarm, Ghazvin Province, Iran ", Journal of Sciences, Islamic Republic of Iran 21 (2010) 225-236.
[48] Carroll D., "Weatherability of Zircon", Jouranal Sediment Petrol 23 (1953) 106-116.
[49] Krauskopf K. B., "Sedimentary deposits of rare metals", Economic Geology 50 (1955) 411-463.
ارجاع به مقاله
فرامرزی ر., شمعانیان غ., & شفیعی بافتی ب. (2012). کانی‌ شناسی، زمین‌ شیمی و خاستگاه نهشته بوکسیت قشلاق، جنوب‌ شرق گرگان. زمین‌شناسی اقتصادی, 4(1), 29-45. https://doi.org/10.22067/econg.v4i1.13390
نوع مقاله
علمی- پژوهشی