نشریه های علمی انتشارات
اطلاعات شماره: جلد ۱، شماره ۱، پاییز و زمستان ۱۳۸۸، پیاپی ۱

عنوان مقاله: ژئوشیمی و خاستگاه کانسار اکسید آهن آپاتیت دار سرخه دیزج، جنوب خاوری زنجان


صفحات: 19-46

DOI: 10.22067/econg.v1i1.3679

چکیده
کانسار اکسید آهن آپاتیت دار سرخه دیزج در ۳۲ کیلومتری جنوب‌‌خاوری زنجان قرار گرفته است. این محدوده در پهنه ساختاری البرز باختری- آذربایجان و در زیرپهنه طارم قرار دارد. در محدوده سرخه دیزج، قدیمی ترین واحدهای سنگی با ترکیب تراکیت- تراکی آندزیت، الیوین بازالت و سنگهای آذرآواری توف برش و لاپیلی توف مربوط به ائوسن می‌باشد که توده نفوذی نیمه‌عمیق کوارتزمونزونیتی، مونزونیتی و گرانیتی با سن ائوسن پایانی- الیگوسن آغازین در این توالی نفوذ کرده است. توده نفوذی نیمه عمیق منطقه، ویژگیهای گرانیت نوع I را دارد و ماگماتیسم منطقه، مشخصات نوع کوه زایی و مربوط به قوسهای ماگمایی را نشان می دهد. کانه زایی در این منطقه، عمدتاً در سه بخش (A, B و C) برونزد یافته است که در سنگ میزبان تودة نفوذی نیمه عمیق تشکیل شده اند. ویژگیهای مربوط به این سه بخش از نظر سنگ میزبان، کانی شناسی، دگرسانی، ساخت و بافت و محتوای فلزی مشابه است. در داخل سنگهای آتشفشانی نیز کانه‌زایی به‌صورت رگه ای و با وسعت کم مشاهده می شود که ویژگیهای مشابه با سه بخش قبلی را دارد. ماده معدنی به شکل رگه ای بوده و بافت کانسنگ ها از نوع داربستی، توده ای، نواری، برشی و رگه- رگچه ای است. مهمترین کانیهای موجود در این کانسار شامل مگنتیت (با Ti پایین) و آپاتیت بوده که به مقدار کم، کانیهای سولفیدی از جمله کالکوپیریت، بورنیت و پیریت همراه آنها می‌باشند. کانیهایی از جمله ایلمنیت، اسپینل (مگنتیت تیتان دار)، گالن و اسفالریت به مقدار جزئی به‌همراه کانیهای قبلی تشکیل شده اند. کانیهای سوپرژن از جمله کالکوسیت، مالاکیت، آزوریت، کوولیت، هماتیت و گوتیت در اثر فرآیندهای هوازدگی و سوپرژن تشکیل شده اند. دگرسانیهای فلدسپات پتاسیم، اکتینولیتی، آرژیلیک، سریسیتی، سیلیسی، تورمالینی و کلریتی- اپیدوتی از دگرسانیهای اصلی در این کانسار هستند که وسعت دگرسانی سیلیسی و آرژیلیک از سایر دگرسانیها بیشتر است. مطالعات انجام شده بر روی عناصر نادر خاکی، بیانگر غنی‌شدگی این کانسار از عناصر نادر خاکی سبک (LREE) نسبت به عناصر نادر خاکی سنگین (HREE) است. الگوی REE آپاتیت، مگنتیت و سنگهای دربرگیرنده، مشابه هم بوده و ارتباط ماگمایی را بین آنها نشان می دهد. همچنین محتوای REE آپاتیت نسبت به سنگهای دربرگیرنده و مگنتیت بالاتر است. در مطالعات سیالات درگیر از کانی آپاتیت که دارای دو نسل است، استفاده شد. مطالعۀ ویژگیهای کانسار اکسید آهن آپاتیت دار سرخه دیزج، بیانگر تشکیل این کانسار از سیالات ماگمایی غنی ازFe, P و REE می باشد. مقایسه مهمترین ویژگیهای کانسار اکسید آهن آپاتیت دار سرخه دیزج (از جمله محیط تکتونیکی، سنگ میزبان، کانی شناسی، دگرسانی، ساخت و بافت و ژئوشیمی) با ویژگیهای تیپ های مختلف کانه زایی آهن در دنیا، نشان داده است که کانسار اکسید آهن آپاتیت دار سرخه دیزج بیشترین شباهت را با کانسارهای اکسید آهن آپاتیت دار تیپ کایرونا دارد که این کانسارها زیرگروه کانسارهای تیپ اکسید آهن- مس- طلای هیدروترمال (IOCG) می باشند.

کلمات کلیدی:   کانسار اکسید آهن آپاتیت دار; توده نفوذی نیمه عمیق; کانسارهای تیپ IOCG زیر گروه تیپ کیرونا; سرخه دیزج; طارم; زنجان


دریافت نسخه XML

تمام متن: PDF
دانلود : 3705

بازدید: 2474

تاریخ دریافت: 1388/02/25 , تاریخ پذیرش: 1388/05/07 , تاریخ انتشار: 1388/11/10

ایمیل این مقاله (نیازمند ورود )
ایمیل به نویسنده (نیازمند ورود )